गो–साइँ–कुण्ड, नामले नै गहिरो अर्थ बोकेको यो पवित्र स्थल, हिमालयको काखमा अवस्थित एउटा यस्तो धार्मिक, प्राकृतिक र सांस्कृतिक गन्तव्य हो, जहाँ पुग्न जीवनमा कम्तीमा एकचोटि त जानैपर्छ भन्ने लाग्छ।
“गो” भन्नाले पृथ्वी र “साइँ” भन्नाले मालिक भन्ने बुझिन्छ। यसरी गोसाइँकुण्डको अर्थ हुन्छ—पृथ्वीको स्वामीको कुण्ड। कतिपयले यसलाई पृथ्वीको टोपी पनि भन्छन्।
पौराणिक कथा र धार्मिक महत्व
गोसाइँकुण्ड हिन्दु र बौद्ध: धर्मावलम्बीहरूका लागि अत्यन्तै पवित्र तीर्थस्थल हो। पौराणिक मान्यताअनुसार, समुन्द्र मन्थनको बेला निस्किएको कालकुट विष पिएपछि त्यसको जलन शान्त पार्नका लागि भगवान शिवले त्रिशूलले पहाडमा हिर्काएर गंगा जल निकालेर यही कुण्डको सृष्टि गर्नुभएको थियो।
त्यसै पानीबाट त्रिशूली नदीको पनि उत्पत्ति भएको विश्वास गरिन्छ। गोसाइँकुण्डमा स्नान गरी शिवजीको दर्शन गर्दा पापकर्मबाट मुक्त हुने, पितृको उद्धार हुने, र मनोकांक्षा पूरा हुने जनविश्वास गहिरो छ।
कहिले लाग्छ मेला?
प्रत्येक वर्ष जेठ शुक्ल दशमी र साउन शुक्ल पूर्णिमा (जनैपूर्णिमा) का दिन गोसाइँकुण्डमा भव्य मेला लाग्छ। विशेष गरी ऋषि तर्पणी गर्ने, पवित्र स्नान गर्ने र गोसाइँबाबाको पूजा गर्नेहरूको भीड लाग्छ। तीर्थयात्रुहरूको मनोकामना पूरा हुने विश्वासले हजारौं भक्तजन ती दिनमा गोसाइँकुण्ड पुग्छन्।
प्रकृतिको चमत्कार
गोसाइँकुण्ड प्राकृतिक रूपमा पनि अनुपम छ। समुद्री सतहबाट करिब ४,३८० मिटरको उचाइमा फैलिएको यो ताल करिब ६०० मिटर लामो र ३७० मिटर चौडा छ। यसको वरपर एक सय आठवटा साना–ठूला कुण्डहरू छन्—भैरवकुण्ड, सूर्यकुण्ड, सरस्वतीकुण्ड, दूधकुण्ड, रक्तकुण्ड, आदि।
यहाँ १४ प्रजातिका गुराँस, लोपोन्मुख वन्यजन्तु, चराचुरुङ्गी, र औषधीय वनस्पतिहरू पाइन्छन्। साथै, घट्टेखोला, देउराली, डिम्सा, चोलाङपाटी, लौरीबिना, र बुद्धडाँडा जस्ता रमणीय ठाउँहरू यात्रामा थप आकर्षण दिन्छन्।
अमरसिंह गुफा र इतिहास
गोसाइँकुण्डनजिकै अमरसिंह थापाको चिहान र अमरसिंह गुफा पनि अवस्थित छन्, जसले ऐतिहासिक पक्षलाई समेत समेटेको छ।
🚶 कसरी पुग्ने?
गोसाइँकुण्ड पुग्न काठमाडौंबाट एक हप्ता समय छुट्याउनु उपयुक्त हुन्छ। सबभन्दा प्रचलित मार्ग हो:
काठमाडौं – धुन्चे – चन्दनबारी – लौरीबिना – गोसाइँकुण्ड।
काठमाडौंदेखि धुन्चेसम्म बस/जीपमा पुग्न सकिन्छ।
पहिलो दिन चन्दनबारी वा लौरीबिना, दोस्रो दिन गोसाइँकुण्ड पुगिन्छ।
वैकल्पिक रूपमा सुन्दरीजल – हेलम्बु – ठाडेपाटी हुँदै पनि पुग्न सकिन्छ।
कम प्रयोग हुने तर रमणीय बाटो भनेको यार्सा – सागरकुण्ड – गोसाइँकुण्ड मार्ग हो।
के के लैजाने?
गोसाइँकुण्ड उच्च हिमाली भूभागमा भएकाले लेक लाग्ने सम्भावना प्रवल हुन्छ। यसैले निम्न सामग्री लैजान सल्लाह दिइन्छ:
न्यानो लुगा (ज्याकेट, टोपी, पन्जा, इनर थर्मल)
रेनकोट र स्लिपिङ ब्याग
हिँड्न सजिलो जुत्ता
चकलेट, ड्राइफुड, स्याउ, अदुवा, लसुन, सातु, थर्मस
सिटामोल, अल्टिच्युड सिकनेसका औषधि (डायमोक्स आदि)
मोबाइल चार्जर, टर्चलाइट, पावर बैंक
अन्त्यमा…
गोसाइँकुण्ड पुग्नु केवल एउटा पदयात्रा होइन—यो शरीर, मन, र आत्माको यात्रा हो। यहाँको हिमाली वातावरण, पवित्र जलकुण्ड र आध्यात्मिक ऊर्जा जीवनभरका लागि स्मृतिको अमूल्य खजाना बन्न सक्छ।
एकचोटि अवश्य पुग्नुहोस्—शिवको सान्निध्य, प्रकृतिको काख, गोसाइँकुण्डमा।
